Epilepsi Hastalığı Nedir? Epilepsi Hastalığı Tamamen İyileşir mi?

Epilepsi hastalığı nedir?  Epilepsi hastalığı neden meydana gelir? Epilepsi hastası neler yaşar? Ve hastalıkla ilgili en çok merak edilen soru epilepsi hastalığı iyileşir mi?

Bir çoğumuzun sara hastalığı olarak bildiği epilepsi, kronik (uzun süreli) bir hastalıktır. Doğum sırasında ya da daha sonra çeşitli nedenlerle ortaya çıkabilir.

Epilepsi Hastalığı Nedir?

Epilepsi hastalarında beyinde bulunan nöronlarda ani ve kontrolsüz boşalmalar (deşarjlar) olur. Bu deşarjlar sonucunda hastada istemsiz kasılmalar, duyusal değişiklikler ve bilinç değişiklikleri meydana gelir.

Epilepsi Hastalığının Belirtileri Nelerdir?

Epilepsi hastalığı nöbetler halinde olur.  Nöbet aralarında hasta sağlıklıdır. Hayatında sadece tek bir kez nöbet geçiren hasta, epilepsi hastası olarak kabul edilmez.

Dünya üzerinde yaklaşık olarak 65 milyon epilepsi hastası bulunuyor. Ülkemiz de ise nüfusunun yaklaşık yüzde 1’inin epilepsi hastası olduğu biliniyor. Epilepsinin kesin tedavisini sağlayabilen bir ilaç şu an için mevcut olmasa da nöbet geçirmeyi önleyici stratejiler ve ilaçlar mevcut.

Epilepsi Nöbeti Nedir Nasıl Olur?

Epilepsi Nöbeti, bir süre zarfı boyunca sinir sistemindeki bir sinir hücresi grubunda senkronize bir şekilde uyarılma meydana gelmesi sonucu oluşur. Epilepsi nöbetlerinin bazılarında kas kasılmaları nöbete eşlik edebilir.

Epilepsi ile nöbet geçirme her ne kadar birbirleri yerine kullanılan ifadeler olsa da aslında tam olarak aynı şeyi ifade etmezler. Epilepsi nöbeti ile nöbet arasındaki fark epilepsinin, tekrarlayan ve kendiliğinden oluşan nöbetlerle seyreden bir hastalık olmasıdır.

Epilepsinin Altında Yatan Nedenler Neler?

Epilepsi vakalarının hepsinde altta yatan neden tam olarak tespit edilememektedir.

Doğum travmaları, geçirilmiş kazalara bağlı kafa travmaları, zor doğum öyküsü, ileri yaşlarda beyin damarlarında görülen vasküler anormallikler, yüksek ateşli hastalıklar, kan şekerinin aşırı düşmesi, alkol çekilmesi, kafa içi tümörleri ve beyin iltihapları nöbet geçirmeye yatkınlık ile ilişkili olarak tespit edilmiş nedenlerden bazılarıdır. Epilepsi, bebeklik döneminden ileri yaşlara kadar herhangi bir dönemde ortaya çıkabilir.

Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır?

Epilepsi tedavisi ilaçlarla yapılır. İlaç tedavisi ile epilepsi nöbetleri büyük oranda önlenebilir. Tedavi boyunca epilepsi ilaçlarının düzenli kullanılması büyük önem taşır. İlaç tedavisine yanıt vermeyen hastalar mevcut olduğu gibi çocukluk epilepsileri gibi yaşla birlikte geçebilen epilepsi türleri de mevcuttur. Hayat boyu süren epilepsi türleri de vardır. İlaç tedavisine cevap vermeyen hastalarda cerrahi tedavi uygulanabilir.

Epilepsi Tedavisi ve Yaşam Kalitesi

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin anormal ve aşırı elektriksel boşalımı sonucu ortaya çıkan, tekrarlayıcı nöbetlerle seyreden nörolojik bir hastalıktır. Tedavinin temel amacı, nöbetleri tamamen kontrol altına almak, yan etkileri en aza indirgemek ve hastanın yaşam kalitesini olabildiğince normal düzeye çıkarmaktır.

Epilepsi tedavisi, hastanın yaşına, nöbet tipine, epilepsi sendromuna ve altta yatan nedene göre kişiselleştirilir. Tedavi seçenekleri genellikle şu başlıklar altında toplanır:

1. Epilepsi Hastalığı İlaç Tedavisi (Antiepileptik İlaçlar – AEİ)

Bu, epilepsi tedavisinde birinci basamak ve en sık kullanılan yöntemdir. Hastaların yaklaşık %70’inde doğru ilaç ve uygun doz ile nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.

• Epilepsi Hastalığı İlaç Seçimi: Nöbet tipine (fokal, jeneralize, absans vb.) ve hastanın özelliklerine (yaş, cinsiyet, gebelik potansiyeli, ek hastalıklar) göre seçilir.

  • Fokal nöbetlerde: Karbamazepin, okskarbazepin, lamotrijin, levetirasetam vb.

  • Jeneralize nöbetlerde: Valproat, lamotrijin, levetirasetam, topiramat vb.

• Tek İlaç (Monoterapi): Tedaviye tek bir ilaçla başlanır. Amaç, en düşük etkili dozu bularak nöbetleri kontrol altına almaktır.

• Çoklu İlaç (Politerapi): Tek ilaçla kontrol sağlanamazsa veya ilacın yan etkileri tolere edilemezse, farklı etki mekanizmasına sahip ikinci bir ilaç eklenir veya ilaç değişimi yapılır.

• İlaç Kesimi: En az 2-5 yıl nöbetsiz geçiren ve düşük risk grubundaki hastalarda, doktor kontrolünde ilaçlar çok yavaş ve kademeli olarak azaltılabilir. Ancak bu karar asla hasta tarafından kendi başına alınmamalıdır; ani ilaç kesimi nöbet fırtınasına (status epilepticus) yol açabilir.

2. Epilepsi Hastalığı Cerrahi Tedavi

İlaç tedavisine dirençli (yeterli doz ve sürede en az iki uygun ilaca rağmen nöbetleri devam eden) hastalar cerrahi adayıdır. Başarılı bir cerrahi, bazı hastalarda nöbetleri tamamen ortadan kaldırabilir veya ilaç ihtiyacını ciddi oranda azaltabilir.

Epilepsi Hastalığı Başlıca Cerrahi Yöntemler:

• Rezeksiyon Cerrahisi: Nöbetlerin başladığı epileptik odak (beynin o bölgesi) cerrahi olarak çıkarılır. En sık uygulanan ve en yüksek başarı oranına sahip yöntemdir (örneğin temporal lob rezeksiyonu).

• Korpus Kallozotomi: Nöbetlerin beyin yarım küreleri arasında yayılmasını engellemek için iki yarım küreyi birbirine bağlayan sinir lifleri kesilir. Genellikle düşme atakları olan (atonik nöbet) hastalarda tercih edilir.

• Hemisferektomi: Beynin bir yarım küresinin ciddi hasarlı olduğu ve nöbetlerin buradan kaynaklandığı nadir durumlarda, hasarlı yarım kürenin fonksiyonel olarak ayrıştırılması veya çıkarılması işlemidir.

3. Epilepsi Hastalığı Nöromodülasyon Yöntemleri (Cihaz Tedavileri)

Cerrahiye uygun olmayan veya cerrahi sonrası nöbetleri devam eden dirençli epilepsi hastalarında kullanılan yöntemlerdir.

• Vagus Sinir Stimülasyonu (VNS): Göğüs duvarına yerleştirilen bir pil (jeneratör) ve boyundaki vagus sinirine sarılan bir elektrot aracılığıyla, beyne düzenli aralıklarla elektrik uyarıları gönderilir. Nöbet sıklığını ve şiddetini azaltır.

• Derin Beyin Stimülasyonu (DBS): Beynin talamus gibi derin yapılarına yerleştirilen elektrotlar aracılığıyla sürekli uyarı verilmesi esasına dayanır.

• Reaktif Nöro-stimülasyon (RNS): Beyindeki epileptik odağa yerleştirilen bir cihaz, nöbet başlangıcını anında algılayarak anlık uyarı gönderir ve nöbeti durdurur.

4. Epilepsi Hastalığı ve Ketojenik Diyet Başarısı

Genellikle ilaçlara dirençli çocukluk çağı epilepsilerinde (özellikle Lennox-Gastaut sendromu gibi) kullanılan, yüksek yağ, yeterli protein ve çok düşük karbonhidrat içeren özel bir beslenme tedavisidir.

• Etki Mekanizması: Vücudu ketozis adı verilen metabolik bir duruma sokarak nöbetleri baskılar.

• Uygulama: Kesinlikle bir diyetisyen ve nörolog gözetiminde uygulanmalıdır. Kontrolsüz uygulamalar ciddi metabolik sorunlara yol açabilir.

5. Yaşam Tarzı Düzenlemeleri ve Tetikleyicilerden Kaçınma

Epilepsi hastalığında ilaç tedavisi kadar önemli olan bu faktörler, nöbet sıklığını doğrudan etkiler.

• Uyku Düzeni: Uykusuzluk, en güçlü tetikleyicilerden biridir. Düzenli ve yeterli uyku şarttır.

• Stres Yönetimi: Yoğun stres ve anksiyete nöbetleri tetikleyebilir.

• Alkol ve Madde Kullanımı: Alkol, özellikle ani kesilmesi veya aşırı tüketimi, nöbet riskini artırır.

• İlaç Uyumu: İlaçların aynı saatte ve aksatılmadan alınması tedavinin temelidir.

• Flaş Işık (Fotosensitivite): Bazı hastalarda diskotek ışıkları, floresan lambalar veya ekranlardan gelen titreşimli ışıklar nöbeti tetikleyebilir.

Epilepsi Hastalığı Tedavi Süreci ve Takip

Epilepsi tedavisi uzun soluklu bir süreçtir. Tedavinin başarısı için şu noktalar kritiktir:

1. Doğru Tanı: Nöbetin epilepsiye bağlı olup olmadığı, hangi tipte olduğu EEG, uzun süreli video-EEG monitorizasyonu ve manyetik rezonans görüntüleme (MRG) ile kesinleştirilmelidir.

2. Düzenli Doktor Takibi: İlaç kan düzeyleri, yan etkiler (sersemlik, kilo alımı, karaciğer fonksiyonları vb.) ve nöbet sıklığı düzenli aralıklarla değerlendirilmelidir.

3. Dirençli Epilepsi: İki uygun ilacın yeterli doz ve sürede kullanılmasına rağmen nöbetleri devam eden hastalarda, epilepsi cerrahisi ve diğer seçeneklerin değerlendirilmesi için bir epilepsi merkezine yönlendirilme hakkı vardır. Dirençli epilepside zaman kaybetmeden cerrahi değerlendirme yapılması önemlidir.  Sağlıkta Haber