Kolon Kanserinin Hedefinde Y Kuşağı Var

Kolon kanseri belirtileri neler? Kolon kanserinin hedefinde Y kuşağı var. Peki Y kuşağını hedef alan kolon kanseri tedavisi ve yapılması gerekenler neler? Kolon kanseri olduğunuzu nasıl anlarsınız? Sorularının cevabı ve daha fazlası Sağlıkta Haber‘de.

Kanserler arasında kolon ve rektum kanseri her iki cinsiyette de hem en sık rastlanan hem de yaşam kaybına neden olan kanserler arasında üçüncü sırada yer almaya devam ediyor. Son yıllarda bu kolon ve rektum kanseri Y kuşağı arasında oldukça yaygın. Peki bu artışın sebebi ne?

Kolon Kanseri Belirtileri Neler?

Dünya Sağlık Örgütü rakamlarına göre dünyada her yıl yaklaşık 1 milyon 800 bin kişinin kolon ve rektum kanserine yakalanyor ve yaklaşık 900 bin kişi de bu hastalıktan hayatını kaybediyor.

Genç Yetişkinler Kolon Kanseri Belirtilerine Dikkat!

 Özellikle 50 yaş sonrası görülme sıklığı artan Kolon ve Rektum Kanseri ile ilgili daha endişe verici bir tablonun oluşmaya başladığına dikkat çeken Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Neşet Köksal, son dönemlerde yapılan araştırmalara dikkat çekerek kolorektal kanserlerin artık 1980 yılı sonrasında doğan Y kuşağını temsil eden genç yetişkinleri de tehdit ettiğine söyledi.

Kolon Ve Rektum Kanseri Neden Y Kuşağını Hedef Aldı?

Prof. Dr. Neşet Köksal,  “Y kuşağı kolon ve rektum kanseri ile daha sık karşılaşıyor. Kolon kanseri sorunu son günlerde yapılan bir araştırmayla ortaya kondu. Araştırmada, 1950’li yıllarda doğan ile karşılaştırıldığında, 1990’lı yıllarda  doğanlarda kolon kanseri riskinin iki kat, rektum kanser riskinin ise dört katına çıktığı görüldü.  Ayrıca rektum kanseri hastalarının neredeyse üçte birinin 55 yaşın altında olduğundan taramaya 50 yaşından önce başlanmasının düşünülmesi gerektiği belirtilmiştir” dedi. 

 Kolon Kanseri ve Rektum Kanseri Hasta Sayısı 20 Binin Üzerinde

Sağlık Bakanlığı verilerine göre ülkemizde 2018 yılında kolorektal kanserler olarak tanımlanan kolon ve rektum kanserli hasta sayısının yaklaşık 20 bin kişi olduğu bilgisini veren Prof. Dr. Neşet Köksal, hem genetik hem de çevresel faktörlerin etkili olduğu kolorektal kanserlerde erken tanının sağ kalıma etkisine dikkat çekerek bunun yolunun taramadan geçtiğini anlattı.

Kolorektal Kanserlerde Aile Öyküsü ve Yaş Değiştirilemez Risk Faktörleri

Kolorektal kanserlerde değiştirebileceğimiz ve değiştiremeyeceğimiz risk faktörleri olduğunu söyleyen Yeditepe Üniversitesi Koşuyolu Hastanesi Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Neşet Köksal, yaş ve aile öyküsünün değiştirilemez risk faktörleri olduğunu açıkladı. Prof. Dr. Köksal, “Saptanan kolorektal kanserlerin yüzde 90’ı 50 yaş sonrası görülmekte, bu dönemden sonra geçen her 10 yıl bu riski ikiye katlamaktadır. Yine bir insanın yaşamı boyunca kolon kanserine yakalanma oranı yaklaşık yüzde 5 civarında iken, birinci derecede akrabalarından birinde kolon kanseri olanlarda bu oran yüzde 12’ye çıkıyor. Eğer birinci derece yakınlarından iki kişi de kanser varsa bu oran üçe katlanıyor ve yüzde 35’e çıkıyor.  Elbette bunlar değiştirilebilir risk faktörleri olmasa da riskin farkında olmak ve düzenli kontrolleri yaptırmak gerekiyor.”

Yaşam Tarzını Değiştirerek Kanser Riski Azaltmak Mümkün

Beslenme alışkanlıkları ve yaşam tarzının kolon kanserleri için değiştirilebilir risk faktörleri olduğunu anlatan Prof. Dr. Neşet Köksal, “Örneğin; Avrupa ya da Kuzey Amerika’da yer alan gelişmiş ülkelerde kolorektal kanser daha çok görülüyor. Bu sonuçtaki en önemli unsur yağlı ve düşük lifli fast food tarzı besinlerin daha fazla yer aldığı yanlış beslenme alışkanlıkları. Bu durum beraberinde yine kolorektal kanserler için bir risk faktörü olan obeziteye de neden oluyor. Tam aksine Afrika ülkelerinde kolon kanseri görülme oranı çok daha düşük. Çünkü bu bölgelerde tahıl ve sebze ağırlıklı bir beslenme şekilleri var. Yine hareketsiz yaşamın da önemli bir risk faktörü olduğunu söylemek gerekli.”

Erken Tanıyla Tedavinin Kanser Başarısı Yüzde 90’lara Çıkıyor

Kolon kanserinde taramanın çok önemli yeri olduğunun altını çizen Prof. Dr. Köksal, “Çünkü bu hastalıkta erken tanı konulduğunda tedavi başarısı yüzde 90’lara kadar çıkabiliyor. Ancak geç tanıyla birlikte evre ilerledikçe başarı oranı düşüyor.” dedi.

Hastalıktan ölüm oranını azalttığı gösterildiği için, DSÖ’nün kolon kanserini tarama gereken hastalıklar arasında gösterdiğini söyledi.

Kanserde Tarama Çok Önemli

“Tarama bu anlamda çok önemli ancak, tarama testlerinin çeşitliliği, uygulanabilirliği, bunlarla ilgili maliyetler ve doğru hedef kitleye yapılması iyi değerlendirilmelidir” dedi.

Prof. Dr. Köksal, şu bilgileri aktardı: “Bu konuda kılavuzlar tarama için normal riske sahip bireylerde 40 yaşından başlayarak yıllık muayene ve gaitada gizli kan testi, 50 yaşından sonra her 5 yılda bir sigmoidoskopi dediğimiz kalın barsakların tamamının değil bir kısmının endoskopik olarak tetkiki ya da tamamının endoskopik olarak görülebildiği kolonoskopinin 10 yılda bir tekrarını önermektedir. Ancak 50 yaş altında hastalığın görülme sıklığının artmasına paralel olarak kolonoskopik tarama yönteminin 45 yaş gibi daha erkene alınması konusunda çalışmalar ve önerilerde bulunulmaya başlanmıştır. Bunun için yeni kriterlerin belirlenmesine ve gelecekte kişiselleştirilmiş taramaların yapılabilmesi için yaş, cinsiyet, genetik risk ve yaşam tarzı faktörlerine dayalı risk bazlı tarama algoritmaları geliştirilmelidir.”

Kolorektal Kanserlerin En Önemli Belirtisi Makattan Kan Gelmesi

Prof. Dr. Köksal, kolorektal kanserlerin en önemli belirtilerinin başında rektal kanamanın geldiğini belirterek şu bilgileri verdi: “Kalın bağırsak ya da kolon-rektum dediğimiz organ yaklaşık bir buçuk metre uzunluğunda, karın sağ alt kadranında başlayıp, anüste ya da makatta sonlanır. Dolayısıyla tümörün bulunduğu bölgeye göre değişik şikayetler görülebilir. Bu belirtiler rektal kanama, dışkılama alışkanlığında değişiklik ve bu değişikliklerin birkaç günden uzun sürmesi, dışkılama sonrası tam boşalamama ve rahatlayamama hissi, karında şişkinlik, kramp tarzında ağrı, gaz veya huzursuzluk hissi, kansızlık, bilinen bir neden olmaksızın kilo kaybı, güçsüzlük ve yorgunluk gibi şikayetlerdir.

Kolon Kanseri Belirtileri Neler?

Kolon (kalın bağırsak) kanseri belirtileri genellikle erken evrelerde belirgin olmayabilir veya başka sindirim sorunlarıyla karışabilir. Ancak hastalık ilerledikçe aşağıdaki belirtiler ortaya çıkabilir:

Kolon Kanserinde En Sık Görülen Belirtiler

1. Bağırsak alışkanlıklarında değişiklik:

   • Uzun süreli ishal veya kabızlık

   • Dışkı kıvamında değişiklik (incelme, şerit şeklinde dışkılama)

   • Normalden daha sık veya seyrek tuvalete çıkma

2. Kanama belirtileri:

   • Dışkıda parlak kırmızı veya koyu renkli kan görülmesi

   • Dışkının siyah, katran renginde olması (üst sindirim sistemi kanaması)

   • Gizli kanamaya bağlı olarak gelişen demir eksikliği anemisi (halsizlik, solgunluk, nefes darlığı)

3. Karın ve bağırsakla ilgili şikayetler:

   • Sürekli veya aralıklı karın ağrısı, kramp, gaz sancısı

   • Karında şişkinlik, dolgunluk hissi

   • Tam boşaltamama hissi (tenezm)

   • Bağırsak tıkanıklığına bağlı bulantı, kusma

4. Kolon Kanseri Genel Belirtiler:

   • Nedeni açıklanamayan kilo kaybı

   • Kronik yorgunluk, halsizlik

   • İştahsızlık

Kolon kanserinde, kalın barsağın ilk kısmı ya da sağ tarafında yerleşen kanserlerde kansızlık önemli bir bulgu iken, rektum dediğimiz son kısımda yerleşen kanserlerde ise rektal kanama dediğimiz makattan gelen kanama ilk belirti olabilir. Bu kanama özellikle dışkılama dışında oluyorsa ciddi bir uyarıcı olarak kabul edilmeli. Bu tür şikayetleri olan kişiler özellikle 50 yaşın üzerindeyse ya da daha genç yaş grubunda olsa da ailesinde özellikle kolorektal kanser hikayesi mevcutsa, mutlaka bunun nedenini anlamak için kolonoskopik muayenesi yapılmalıdır.” 

Kolon Kanseri Başka Hastalıklarla Karıştırılabilir

• Bu belirtiler hemoroid, irritabl bağırsak sendromu (IBS), enfeksiyonlar gibi daha basit hastalıklarda da görülebilir.

• Ancak belirtiler 2 haftadan uzun sürüyorsa veya giderek artıyorsa mutlaka bir gastroenteroloji uzmanına başvurulmalıdır.

• Erken teşhis hayat kurtarır. 50 yaş üstü herkesin düzenli kolonoskopi yaptırması önerilir. Ailede kolon kanseri öyküsü varsa tarama yaşı daha erkene çekilebilir.

Kolon Kanserinde İlk Tedavi Cerrahi!

“Kolorektal kanserlerin tedavisinde kolon ve kalın barsağın makata yakın son kısmı olan rektum kanserlerini ayrı değerlendirmek gerekir” diyen Yeditepe Üniversitesi Koşuyolu Hastanesi Genel Cerrahi uzmanı Prof. Dr. Neşet Köksal, tedavi yaklaşımı konusunda şu bilgileri verdi: “Kolon kanserlerinde eğer bir organ yayılımı olmamışsa yani metastaz yoksa ve tümörlü barsak kısmı cerrahi olarak çıkartılabilecek durumda ise bu hastaların ilk tedavisi cerrahidir.

Mezokolik Eksizyon Nedir?

Mezokolik eksizyon dediğimiz ilgili kalın bağırsak kısmının yaprağıyla birlikte çıkarılmasından sonra patolojik değerlendirmesi yapılır. Patolojik evreleme ve tümörün moleküler özellikleri dikkate alınarak medikal onkoloji uzmanıyla birlikte ek bir tedaviye ihtiyacı olup olmadığı değerlendirilir. Tümörün yerleşimi rektum bölgesinde ise tümörün evresi, hastanın yaşı ve genel durumu dikkate alınarak tedavi planlaması yapılır. Erken evrede yakalanan rektum kanserlerinde tedaviye cerrahi ile başlanır ve sonrasında patolojik değerlendirmeye göre kemoterapi ya da radyoterapi yapılıp yapılmayacağına karar verilir.

Organ yayılımı yapmamış ve lokal olarak ilerlemiş rektum kanserlerinde ise tedaviye radyoterapi/kemoterapi ile başlayıp tedavi sonrasında, mezorektal eksizyon dediğimiz rektum yaprağı ile birlikte çıkarılır. Bu işlem yapılırken kanser cerrahisinden ödün vermeden olabildiğince makatı korumaya çalışırız.

Rektum Kanserlerinde İlaç Tedavisi

Yine ilaç ve ışın tedavisi sonrası tümüyle kaybolan rektum kanserlerinde ameliyat etmeden bu hastaların yakın takip edilmesi bir seçenek olarak olarak gündeme gelmiştir.

Kolorektal Kanser Cerrahisi

Ancak bunun için tümörün tedaviye tam yanıt verdiğinden emin olmalı, takipler sık aralıklarla ve uygun yöntemlerle yapılmalıdır. Günümüzde kolorektal kanser cerrahisi deneyimli bir ekip tarafından büyük oranda laparoskopik yani kapalı yöntemle yapılabilir. Bu sayede laparoskopik cerrahinin avantajlarından hasta yararlanmış olur. Tedavilerin bitiminden sonra bu hastaların nüks açısından takipleri de önemlidir.”

Kolon kanserinde cerrahi, hem tanı hem de tedavi sürecinin en kritik aşamasını oluşturur. Hastalığın evresine, tümörün yerleşim yerine ve hastanın genel durumuna göre farklı cerrahi yaklaşımlar uygulanır.

1. Cerrahinin Amaçları

• Küratif (iyileştirici) amaçlı: Tümörün ve etkilenen lenf nodlarının tamamen çıkarılması

• Paliatif (rahatlatıcı) amaçlı: İleri evrede tıkanıklık, kanama veya ağrı gibi komplikasyonları gidermek

• Tanı amaçlı: Şüpheli lezyonların biyopsi ile değerlendirilmesi

2. Cerrahi Yöntemler

A. Kolon Kanseri ve Açık Cerrahi (Klasik Yöntem)

• Karnın ortasında uzun bir kesi ile yapılır

• Büyük tümörlerde, yaygın yapışıklıklarda veya acil durumlarda tercih edilir

B. Laparoskopik (Kapalı) Cerrahi

• 3-5 küçük delikten kamera ve özel aletlerle yapılır

• Avantajları: Daha az ağrı, daha kısa hastanede kalış süresi, daha hızlı iyileşme, daha düşük enfeksiyon riski

• Günümüzde erken ve orta evre kolon kanserlerinde altın standarttır

C. Kolon Kanseri ve Robotik Cerrahi

• Laparoskopinin gelişmiş versiyonu

• 3 boyutlu yüksek çözünürlük ve daha fazla hareket kabiliyeti sağlar

• Özellikle rektum kanserlerinde ve dar pelvis bölgesinde avantajlıdır

3. Cerrahi Prosedürler (Tümör Yerine Göre)

4. Lenf Nodu Diseksiyonu

Kolon kanseri, cerrahi sırasında tümörle birlikte bölgesel lenf nodları da çıkarılır. Çıkarılan lenf nodu sayısı (genellikle en az 12) evreleme ve sonraki tedavi kararları (kemoterapi ihtiyacı) açısından kritiktir.

5. Stoma (Kolostomi / İleostomi)

Bazı durumlarda bağırsak geçici veya kalıcı olarak karın duvarına ağızlaştırılır:

• Geçici stoma: Alt seviye rektum cerrahilerinde dikiş hattını korumak için

• Kalıcı stoma: Tümörün anüse çok yakın olduğu ve sfinkter kaslarının korunamadığı durumlarda (APR operasyonu)

6. Kolon Kanseri Cerrahi Öncesi Hazırlık

• Bağırsak temizliği: İşlemden önce sıvı diyet ve laksatiflerle kolon boşaltılır

• Beslenme desteği: Malnütrisyon varsa preoperatif dönemde düzeltilir

• Antibiyotik profilaksisi: Enfeksiyon riskini azaltmak için

7. Kolon Kanseri Cerrahi Sonrası Süreç

• Hastanede kalış süresi genellikle 3-7 gün (açık cerrahide daha uzun, laparoskopikte daha kısa)

• Bağırsak sesleri duyulduktan sonra sıvı gıda başlanır, kademeli olarak normal beslenmeye geçilir

• Patoloji sonucu (evre, lenf nodu durumu, cerrahi sınır) onkoloji ekibinin ek tedavi kararını belirler

8. Kolon Kanseri Ek Tedaviler

Cerrahi sonrası patoloji sonucuna göre:

• Evre I: Genellikle sadece cerrahi yeterlidir

• Evre III ve yüksek riskli Evre II: Adjuvan (tamamlayıcı) kemoterapi uygulanır

• Evre IV (metastatik): Önce kemoterapi, ardından cerrahi veya cerrahi sonrası kemoterapi/hedefe yönelik tedaviler   Sağlıkta Haber

 

Kadın sağlığı, erkek sağlığı, anne-bebek sağlığı, cinsel yaşam, diyet, estetik ve daha fazlası Sağlıkta Haber’de